Lean álgoálggus Durdnosis eret, muhto mu sohka lea hui máŋga sajis eret. Danin lean álot vásihan mátkkošteami ja fárrema eará báikkiide nugo lunddolaš dillin”, Alrik Paltto muitala. ”Lean orron olu maiddái eatni ruovttubáikkis Gáregasnjárggas.”
Paltto stuđere sápmelaš kultuvrra Oulu universitehta Giellagas-instituhtas. Kandidáhta dutkamušas ”Suden ja ihmisen muodonmuutos saamelaisessa kertomaperinteessä” (sá. Gumppe ja olbmo hápmenuppástus sápmelaš máinnasárbevierus) son dutkkai SKS (sá. ”Suoma girjjálašvuođa searvi”) jagi 1956 báddejuvvon čoakkáldaga gumpemáidnasiid. Birra máilmmi, eará kultuvrraid máidnasiin, gumpeolmmoš lea leamašan bivnnuhis fáddá. Dain sápmelaš gumpemáidnasiin gávdnojit olu iešguđetlágán mearkkat.
Alrik Paltto álggii sárgut jo unna mánnán, ja beroštupmi dáidagii lea seilon. Dán áigge son erenoamážit liiko čállimii, ráidogovaide ja animašuvnnaide.
”Háliidan muitalit máidnasiid iežan dáidaga bokte, leš dat málagovva dahje prosáteaksta. Mu govvadáidagis eai leat rájit. Ovtta dáfus das soitet leat hui psykedelálaš ivnnit. Nuppe dáfus fas hui sevdnjes ja čáhppesvilges málagovat, maidda eai leat sárgojuvvon ráját dahje dain leat olu čuovga ja suoivanat. Mu fáttat leat dávjá fantasiija, horror ja scifi, ja estetihkka lea dávjá absurda. Mu dáidagis oidnojit sihke olbmot ja amas diŋggat ja eallit. Go sárggun, vaikko bargu livččii álggos ovttageardán das goittot šaddá máŋgii oalle bienalaš.”
Iežas dujiin Paltto guorahallá leahkima ja identiteahta iešguđetlágan mytologiijaid bokte. ”Erenomážii sápmelaš fáttat ja máidnasat leat leamašan dehálaččat mu dáidagis. Lean eallimis vásihan iežan leat ‘guovtti dahje máŋga dola gaskkas”, lei dat identiteahta, sohkabeali, kultuvrra, dahje giela dihte. Gieđahalan iežan dáidagis arvedávgeolbmuid áššiid ja dovdduid, mat laktásit dasa mo lea leat earálágan.
Instagram @al_cheiron