Árbevirolaš duodji namuhuvvo čájáhusteavsttas sierra, muhto suddu lea ahte sámedáidaga ovddasta dušše okta seaidnái speadjalaston videoduodji. Jos árbevirolaš duodji bajiduvvo, livččii vuogas ahte čájáhusas livčče eambboge duojit oidnosis.

Dieđusge árbevirolaš duodji lea videoduojis nannosit oidnosis. Guorahalan ja dulkon video ja earáge dujiid čiekŋalit dálááigge sámedáidaga geahččanguovllus.

Duodji ”Guhte gullá” (2021) lea guovtte dánsu, Gáddja Haarla Pieski ja Biret Haarla Pieski, ja sudno eatni, govvadáiddár Outi Pieski ovttasbargu. Guovttekanálat videoduojis, mii bistá sullii gávcci minuhta, leat guokte oasi ja dat lea ovdal leamaš oidnosis Helsinki Biennaalis.

Vuosttas oasis dánsuid lihkastatgiella lea hearki ja bajida sudnogaskasaš kontávtta ja fysalaš guoskkahusa. Guovtte sierra kanálas jorri video lea speadjalaston. Musihkkan doaibmá Mari Boine luohti ja dánsut lea badjelis gákti ja ládjogahpir.

Ládjogahpir, nissoniid čáppa oaivegárvu, lei lestadiolaš moriidahttinlihkadusa geahččanguovllus čigŋái ja danin suttolaš, ja dan heite geavaheames 1800-logus. Giitu Outi Pieski museadutkamušaid ja dáiddalaš barggu, gahpir lea ođđasisriegádan. Dat lea fas váldon atnui, ja máŋggas vásihit dan buktit oktavuođa ovddit buolvvaide.

Nuppi oasis goappáge kanálas dánsu dušše okta hápmi čáhppes duogáža vuostá. Nubbi lea guhkesvuovttat ja gárvodan eanet nissona láhkai, doalvvuhalli lihkastatgielain geavaheaddji ja nubbi lea eanet albmá láhkai gárvodan, oanehisvuovttat ja doaŋggit dánsu. Tuomo Puranen ja su elektronihkalaš musihka riedja buktá dánsii áŧestusa ja dovddu dego livččii gillárii čákŋan.

Vuosttas oasis badjána dánsuid ovttaláganvuohta ja ovttasbargu, man video speadjalastin deattasta, go fas nuppi oasis dánsut leat earránan nubbi nuppis, ravggodeaba ja ginccardeaba oktonas čáhppes guorusvuođas. Maiddái vuosttas oasis dánsut lihkadeaba čáhppes duogáža vuostá, muhto čáhppes duogáš ii buvtte millii jávkama dahje láhppoma dego lunddolaš sevdnjodat, skábma.

Čájáhusteaksta muitala ahte duojis “iešguđege buolvva nissonat guldalit máttaráhkuid sániid” dánssa ja duoji bokte. Iešguđege oasi dánsejeaddji hámiid sáhttá dulkot ovddastit iešguđege buolvva nissoniid. Vuosttas oasi hámit háhpohallaba nubbi nuppis ja máttaráhkuid guvlui. Hámiidgaskasaš kontákta, gávttit ja eandalitge ládjogahpirat buktet ovdan dan, mii nubbi oasi hámiin váilu.

Duodji čájeha makkár lei leat sámenisu iešguđege áigodagas. Muhtun buolva dás ovdal ládjogahpiriid fasttašedje ja nissonat bággejuvvojedje váldokultuvrra sohkabealortnegii. Dálááigge nuorra nissoniin lea eanet servodatlaš friijavuođat go sin máttaráhkuin, muhto seammás dálkkádatrievdan ja šlájaid jávkan sihke eanageavaheapmái ja hálddašeapmái gustovaš kolonialisttalaš váldegiččut uhkidit árbevirolaš ealáhusa ja sámi kultuvrra.

Duoji čájáhusteavsttas muitaluvvo, ahte video dánsut čurvot veahki máttaráhkuin ja nissonipmiliin máilmmi bákčasiidda. Dat ahte duoji ráhkadeaddjit leat eadni ja su nieiddat, ja ahte video álggus juoigá Mari Boine, sámemusihka grand old lady ja nissonipmil, nanne duoji sáni  ovdanbuktima buolvvaid gaskka ja kultuárbevieruid doalaheamis. Máttaráhkut ja nissonipmilat eai leat dušše máidnasat mat ráhkadit dán duoji sisdoalu, muhto dat mat oidnojit maiddái duoji dahkkilisttus ja biktasiin mat coggojuvvojit badjelii ja biddjojuvvojit oaivái.

Maiddái muhtun eará Kirjo-čájáhusa dujiin čujuhit ságastallamiidda kolonialismma birra. Sasha Hubera kultuvrralaš fápmogaskavuođaide laktáseaddji duojit leat ráhkaduvvon njađđagiin mat leat báhččon garraskerrui nu ahte dain šaddet libardeaddji metállaolggožat. Dujiin sáhttá gávdnat visuála čujuhemiid datneárppuin hervemii, man lestadiolaš moriidahttin measta duššadii ládjogahpira láhkai.

Norgalaš dáiddára Ellen Griega duoji ”Kjerringknute” materiálan fas leat mearrajohtimii heivvolaš gássa báttit, maid Grieg lea sárran, čatnan, sojahan ja ivdnen. Griega dujiin heaŋgájit luovos čuvges riessamat ja muittuhit Outi Pieski duoji ”Kokoontuminen” (2017), mii lei ovdan Oulu dáiddamuseas 2019. Riesasilkki riessamiin lea maiddái movttáskan bivttashábmejeaddji Reetta Tornensis, gean duojit leat mielde Sápmi Triennales.

Anna Ting Möllera duojis ”S/kin” (2022) leat guokte orgánahápmásaš čoavjjelágan láselihti, main kombucha-guoppar nappo scoby eallá biepmoávdnasis. Guobbara ivdni ja čoahkku sulastahttet liikki ja vai dat ealášii, de gáibida dikšuma, maiddái čájáhusbirrasis.

Guokte goabbat lihtis ealli scoby leat álggus gorrojuvvon gittalaga. Áiggi ja goikama mielde guobbarat earránit ja dain lea báhcán dušše gorostagain dávlejuvvon čáhppes sráŋga. Duodji govvida maiddái boatkka Möllera iežas eallimis: son lea adopterejuvvon Kiinnás Ruŧŧii, iige son šat rávesolmmožin gávdnan biologalaš fulkkiidis Kiinnás. Son goittotge oaččui scoby-guobbara skeaŋkan doppe finadettiin, ja dan sáhttáge govahallat earášlájat fuolkin.

Duodji buktá millii govvadáiddára Máret Ánne Sara Venetsia biennála čájáhusa duoji ”Gávogálši” (2022), mas materiálan leat bohccuid čoavjjit. Sara duodji ovdanbuktá heakkadehálaš oktavuođa olbmo ja bohcco gaskkas, muhto maiddái dan mo dovddut orrot čoavjjis. Áimmus heaŋgájeaddji guoros čoavjjit muitalit traumas ja oktavuođa boatkaneamis iežas sivvui ja kultuvrii seamma láhkai go Möllera duojis.

Kirjo-čájáhusa temán lea eallima máŋgabealatvuohta, muhto temán badjána maiddái nu olbmuid ja earášlájaid gaskasaš oktavuođat go dál ealli olbmuid ja ovddit buolvvaid gaskasaš oktavuođatge. Duojit muittuhit maiddái das mii dáhpáhuvvá go oktavuohta boatkana.